Wat het fonds doet en wat niet
Bij je fonds regel je alles rond je sociale verzekeringen als zelfstandige. Het RSVZ beheert het stelsel, het fonds houdt jouw dossier bij.
- Het int je kwartaalbijdragen en maakt de regularisatie, zodra de fiscus je inkomen meedeelt.
- Het stuurt je het attest van aansluiting, nadat het RSVZ de registratie heeft goedgekeurd.
- Het ontvangt je aanvraag voor het overbruggingsrecht, als je je activiteit gedwongen onderbreekt of stopzet.
- Het ontvangt je aanvraag voor vaderschapsverlof en betaalt je de uitkering.
- Het ontvangt je aanvraag voor gelijkstelling wegens ziekte, als je lang ziek bent.
- Het bekijkt met jou een vermindering van je voorlopige bijdragen of een afbetalingsplan.
- Het wijst je de weg naar hulp als het werk mentaal zwaar weegt. Dat is een van zijn taken.
Het fonds en het ziekenfonds zijn twee verschillende instellingen. Het RSVZ verplicht je om bij allebei aan te sluiten. Het ziekenfonds betaalt je medische kosten terug, en zijn adviserend arts erkent je arbeidsongeschiktheid.
De inschrijving van je zaak in de KBO (Kruispuntbank van Ondernemingen) doet een ondernemingsloket. Zie de gids over de inschrijving in de KBO.
Wanneer en hoe je aansluit
Aansluiten betekent dat je een verklaring van aansluiting ondertekent bij het fonds van je keuze. Het RSVZ eist dat je aangesloten bent voordat je als zelfstandige start.
- Kies je fonds. Je kiest het vrij, ook in bijberoep.
- Onderteken de verklaring van aansluiting. Volgens de wet kan dat ten vroegste 6 maanden vóór de start.
- Wacht op het attest van aansluiting. Het fonds stuurt het zodra het RSVZ de registratie heeft goedgekeurd.
- Ga met het attest naar je ziekenfonds. Het vraagt ernaar bij je inschrijving.
Je kan ook aansluiten via het ondernemingsloket, wanneer je je zaak inschrijft. Elk loket heeft een verbonden fonds. Voor die extra dienst bepaalt het loket zelf zijn tarief. Je blijft vrij om een ander fonds te kiezen dan dat van het loket.
Een beroepskaart is er voor onderdanen van buiten de Europese Economische Ruimte en Zwitserland. Van jou, als Roemeen, vraagt het fonds er geen. Vraag het fonds welke documenten het naast de verklaring nodig heeft.
Ben je te laat? Het RSVZ kan je een administratieve boete geven van 500€ tot 2.000€. Je krijgt ook een aanmaning, met 30 dagen om alsnog aan te sluiten. Na die 30 dagen sluit het RSVZ je ambtshalve aan bij de Nationale Hulpkas.
Start je met een BV (besloten vennootschap)? Ook de vennootschap sluit aan bij een fonds, binnen 3 maanden na de oprichting, ook als jij al aangesloten bent. Ze betaalt een jaarlijkse vennootschapsbijdrage, uiterlijk op 31 december. Een vennootschap die in oktober, november of december is opgericht, betaalt uiterlijk op de laatste dag van de derde maand na de maand van oprichting. Voor 2025 publiceerde het RSVZ 399,73€ of 998,47€, naargelang het balanstotaal. Het bedrag voor 2026 hoor je van je fonds. Welke rechtsvorm bij je past, lees je in de gids eenmanszaak of BV.
De 9 fondsen op de RSVZ-lijst
De RSVZ-lijst telt in 2026 9 fondsen. Je vindt ze hieronder met de naam en de zetel uit de lijst.
| Het fonds, met de naam uit de RSVZ-lijst | De zetel uit de lijst |
|---|
| Group S | Brussel |
| Xerius | Antwerpen |
| Liantis sociaal verzekeringsfonds vzw | Brussel |
| Partena Professional | Brussel |
| Acerta | Brussel |
| Securex-Integrity | Gent (postadres) |
| Avixi sociaal verzekeringsfonds vzw | Mechelen |
| Caisse d'Assurances sociales de l'UCM | Namur |
| Nationale Hulpkas voor de sociale verzekeringen der zelfstandigen | Brussel |
De volgorde is die van de RSVZ-lijst, geen rangschikking.
De Nationale Hulpkas is het openbare fonds, een onderdeel van het RSVZ. Ze doet hetzelfde werk als de andere fondsen: informeren, adviseren en bijdragen innen. Wie ambtshalve wordt aangesloten, komt ook bij haar terecht.
Hoeveel mensen zijn bij deze fondsen aangesloten? De FOD Economie telt 1.327.994 aangesloten zelfstandigen en helpers in het laatste kwartaal van 2025.
Hoe je een fonds kiest
De bijdragen zijn bij elk fonds gelijk. Daar valt niets te vergelijken. Je vergelijkt de beheerskosten en de manier waarop je met het fonds werkt.
Een fonds mag beheerskosten aanrekenen om zijn uitgaven te dekken. Die kosten verschillen van fonds tot fonds. De Nationale Hulpkas publiceerde 4,20% voor 2025. Het percentage van de andere fondsen hoor je van elk fonds zelf. Vraag het schriftelijk, met het jaar erbij.
Stel dezelfde vragen aan twee of drie fondsen, voordat je tekent:
- Welk percentage beheerskosten reken je aan in 2026, en op welk bedrag?
- Hoe dien ik een aanvraag in: online, per post of aan het loket?
- Heb je een kantoor in mijn buurt en ontvang je op afspraak?
- In welke taal antwoord je aan de telefoon en per e-mail?
- Hoe lang duurt het voor ik het attest van aansluiting krijg?
Neem je tijd voor de keuze. Na je aansluiting kan je pas na 4 jaar naar een ander fonds.
Hoeveel je via het fonds betaalt in 2026
De sociale bijdragen zijn een percentage van je netto beroepsinkomen. Netto betekent je bruto-inkomen min je beroepskosten en beroepsverliezen, zoals de fiscus het vaststelt.
| Jouw situatie in 2026 | Hoofdberoep | Bijberoep |
|---|
| De voorlopige bijdrage bij de start, per kwartaal | 890,42€, als je geen primostarter bent | 98,51€ |
| Netto-inkomen onder 1.922,16€ per jaar | het minimum van 890,42€ per kwartaal, als je geen primostarter bent | 0€ |
| Netto-inkomen van 1.922,16€ tot minder dan 17.374,08€ per jaar | het minimum van 890,42€ per kwartaal, als je geen primostarter bent | 20,5% op het hele inkomen |
| Netto-inkomen van 17.374,08€ tot 75.024,54€ per jaar | 20,5% | 20,5%, zoals in hoofdberoep |
| Het deel van het inkomen tussen 75.024,54€ en 110.562,42€ | 14,16% | 14,16% |
| De maximumbijdrage per kwartaal | 5.103,05€ | 5.103,05€ |
De voorlopige bijdrage bij de start betaal je tot het einde van het derde volledige kalenderjaar. De bedragen worden elk jaar geïndexeerd. Bij alle bedragen in de tabel telt het fonds zijn beheerskosten op.
In bijberoep, onder 1.922,16€ netto per jaar, is je bijdrage 0€. Nul is de bijdrage uit de wet. De vrijstelling van bijdragen is een andere procedure, bij het RSVZ. Bij de start betaal je wel voorlopig 98,51€ per kwartaal. Je kan je fonds een voorlopige bijdrage van 0€ vragen, als je met objectieve elementen aantoont dat je onder de drempel blijft. Vanaf 17.374,08€ betaal je zoals in hoofdberoep. Onder die drempel bouw je met je bijdrage geen extra sociale rechten op: je behoudt de rechten uit je job.
Je bent alleen in bijberoep als je job minstens halftijds is. Het RSVZ telt de uren per maand: minstens de helft van de uren van een voltijdse werknemer. VLAIO, het Vlaamse agentschap voor ondernemers, vraagt minstens 235 uren per kwartaal. Je bent ook in bijberoep met een vervangingsinkomen, bijvoorbeeld een werkloosheidsuitkering. Dat inkomen moet het minimumpensioen van een alleenstaande zelfstandige halen: 22.582,98€ per jaar vanaf 1 september 2026.
Start je in hoofdberoep en had je dat statuut niet in de voorbije 20 kwartalen? Dan ben je primostarter in je eerste 4 kwartalen. Dat ben je ook als je van bijberoep of als student-zelfstandige naar hoofdberoep overstapt.
- In het eerste kwartaal betaal je voorlopig 771,90€, met een korting van 118,52€.
- In de eerste 4 kwartalen kan je de verlaagde minimumbijdrage van 459,82€ per kwartaal aanvragen.
- De voorwaarde: je toont het fonds met objectieve elementen aan dat je jaarinkomen niet hoger is dan 8.972,07€.
Ook met de verlaagde bijdrage bouwt een primostarter dezelfde sociale rechten op als de andere zelfstandigen in hoofdberoep.
De keuze tussen hoofdberoep en bijberoep verandert de hele berekening. Lees de gids over zelfstandige en werknemer en de gids over bijberoep. Je eigen cijfers check je met je boekhouder.
Voorlopige bijdragen, regularisatie en betaaltermijnen
De definitieve bijdrage wordt berekend op het inkomen van het jaar waarvoor je betaalt. Je inkomen van 2026 stelt de fiscus pas een of twee jaar later vast. Daarom betaal je eerst voorlopige bijdragen.
- Bij de start betaal je de wettelijk vastgelegde bedragen, die uit de tabel hierboven.
- Later vertrekt de voorlopige bijdrage van je inkomen van drie jaar eerder.
- Bij het begin van elk kwartaal krijg je een vervalbericht: in januari, april, juli en oktober.
- Het geld moet uiterlijk de laatste dag van het kwartaal op de rekening van het fonds staan.
De regularisatie is de afrekening achteraf. Zodra de fiscus je inkomen aan het fonds meedeelt, vergelijkt het fonds wat je betaalde met wat je verschuldigd was. Je betaalde te weinig: je betaalt het verschil bij. Je betaalde te veel: je krijgt geld terug.
Verwacht je een hoger inkomen? Je kan op eigen initiatief meer betalen, zonder enige aanvraag. Zo vermijd je een groot verschil bij de regularisatie.
Verwacht je een lager inkomen? Je kan verminderde voorlopige bijdragen aanvragen, maar het fonds moet akkoord gaan. Je toont met objectieve elementen aan dat je inkomen daalt. In hoofdberoep ga je nooit onder de minimumbijdrage.
Opgelet bij een vermindering: valt je echte inkomen hoger uit, dan betaal je het verschil plus verhogingen. Bij een gewone regularisatie, zonder aangevraagde vermindering, komt het verschil zonder verhogingen.
Betaal je te laat, dan rekent het fonds 3% aan op het onbetaalde deel. Het rekent opnieuw 3% aan op het einde van elk kwartaal waarin het bedrag onbetaald blijft. Op 1 januari komt er nog een eenmalige verhoging van 7% bij, voor bijdragen die het jaar ervoor voor het eerst werden gevorderd. Verhogingen gelden alleen op de bijdrage, nooit op andere verhogingen.
Het fonds kan een bijdrage 5 jaar lang opvorderen. De termijn loopt vanaf 1 januari na het jaar waarvoor je ze verschuldigd bent.
Wat je doet als je niet kan betalen
Bel je fonds vóór de vervaldag, zolang de schuld klein is. Het RSVZ noemt drie wegen.
- Een vermindering van je voorlopige bijdragen of een afbetalingsplan. Die bespreek je rechtstreeks met het fonds.
- Een vrijstelling van bijdragen, geheel of gedeeltelijk. Het RSVZ beslist erover, op jouw aanvraag.
- Een kwijtschelding van verhogingen. Die vraag je aan bij het fonds, nadat je de bijdragen van dat kwartaal hebt betaald.
Voor een vrijstelling toon je aan dat je tijdelijk in een moeilijke financiële of economische situatie zit. Je hebt 12 maanden om de aanvraag in te dienen, online of met het formulier van het fonds. Ben je pas gestart, dan wacht je tot het vijfde kwartaal om vrijstelling te vragen voor de eerste 4. Vrijgestelde kwartalen tellen niet mee voor je pensioen.
Voor een kwijtschelding van verhogingen motiveer je je aanvraag: overmacht, ernstige financiële moeilijkheden of medische problemen. Bij de eerste laattijdige betaling in je loopbaan volstaat een eenvoudige aanvraag. De voorwaarde: het gaat om één kwartaal en je betaalde binnen 8 dagen.
Ben je lang ziek? Je kan gelijkstelling wegens ziekte aanvragen, bij het fonds of bij het RSVZ. Je betaalt geen bijdragen meer en je blijft verzekerd voor pensioen en ziekte. Het RSVZ stelt vier voorwaarden:
- Je bent al minstens 90 kalenderdagen zelfstandige.
- De adviserend arts van je ziekenfonds heeft je arbeidsongeschikt erkend.
- Je hebt je zelfstandige activiteit volledig stopgezet.
- Niemand zet de activiteit in jouw naam voort.
De rechten die je bij het fonds aanvraagt
Het overbruggingsrecht is het recht van de zelfstandige die zijn activiteit gedwongen onderbreekt of stopzet. Het RSVZ noemt de situaties: faillissement, natuurramp, brand, beschadigde gebouwen of uitrusting, beroepsallergie. Het noemt ook een beslissing van een derde economische actor of een gebeurtenis die je activiteit rechtstreeks en aanzienlijk raakt. Ook een stopzetting door strikt omschreven economische moeilijkheden hoort erbij.
- Wat je krijgt: een uitkering en het behoud van bepaalde rechten op geneeskundige verzorging en ziekte-uitkeringen.
- Hoeveel: 1.704,40€ per maand zonder gezinslast en 2.128,11€ met gezinslast, in oktober 2026.
- Hoe lang: het basispakket telt hoogstens 12 maanden uitkering en 4 kwartalen behoud van rechten.
- De aanvraagtermijn: het einde van het tweede kwartaal na het kwartaal van de onderbreking of stopzetting.
De voorwaarden zijn streng. Je bent bijdragen als hoofdberoep verschuldigd in het kwartaal van de stopzetting en in de drie kwartalen ervoor. Je hebt in de laatste 16 kwartalen minstens 4 kwartalen voorlopige bijdragen effectief betaald. Je hebt je hoofdverblijfplaats in België. Je werkt minstens 7 opeenvolgende kalenderdagen helemaal niet meer.
In bijberoep, zolang je geen of verminderde bijdragen betaalt, heb je dit recht niet.
Het vaderschapsverlof telt hoogstens 20 dagen of 40 halve dagen. Je neemt ze op in de eerste vier maanden na de geboorte. Je vraagt het aan bij het fonds, vóór het einde van het kwartaal na dat van de geboorte. De voorwaarden: je betaalt bijdragen zoals in hoofdberoep. Je hebt ze betaald voor de twee kwartalen vóór de geboorte, of je was toen werknemer. De uitkering betaalt het fonds je in één keer, nadat het verlof is afgelopen.
Hoe je van fonds verandert en wat je meldt
Je kan één keer per jaar van fonds veranderen, op 1 januari. De wet stelt vier voorwaarden.
- Je bent minstens 4 jaar bij je huidige fonds aangesloten.
- Je hebt er op de dag van de overstap geen schulden: bijdragen, verhogingen of boetes.
- Het nieuwe fonds verwittigt het oude fonds en het RSVZ minstens 6 maanden vóór 1 januari.
- Je zit niet in het jaar waarin je de pensioenleeftijd bereikt of een vervroegd pensioen krijgt.
Het papierwerk doet het fonds waar je naartoe wil. Stap er in de lente naartoe, zodat het de termijn van 6 maanden haalt.
Je meewerkende echtgenoot zit altijd bij hetzelfde fonds als jij. Van fonds veranderen kan alleen voor jullie twee samen.
Aan je fonds meld je elke wijziging in je werk of je gezin: je gaat van hoofdberoep naar bijberoep, je scheidt, je stopt. Stop je met je activiteit, in hoofdberoep of in bijberoep, dan heb je 15 dagen om het te melden.
Veelgestelde vragen
Sluit ik ook aan als ik alleen in bijberoep werk?
Ja. De verplichting geldt ook in bijberoep. Onder 1.922,16€ netto per jaar is je bijdrage 0€, maar de aansluiting blijft verplicht.
Ik heb een halftijdse job. Ben ik in bijberoep of in hoofdberoep?
Je bent in bijberoep als je job minstens de helft van een voltijdse job bedraagt. Onder de helft ben je in hoofdberoep. Dan betaal je in 2026 minstens 890,42€ per kwartaal, als je geen primostarter bent.
Is het fonds hetzelfde als het ziekenfonds?
Nee. Het fonds int je bijdragen, het ziekenfonds betaalt je medische kosten terug. Je sluit bij allebei aan: zie de gids over het ziekenfonds.
Betaal ik bij het ene fonds minder dan bij het andere?
Voor de bijdrage niet, want de percentages staan in de wet. De beheerskosten verschillen: vraag elk fonds schriftelijk zijn percentage voor 2026.
Kan ik van fonds veranderen wanneer ik wil?
Nee. Dat kan alleen op 1 januari, na minstens 4 jaar bij hetzelfde fonds en zonder schulden. Het nieuwe fonds regelt het, 6 maanden vooraf.
Wie berekent mijn bijdragen: het fonds of de boekhouder?
Het fonds, op basis van het inkomen dat de fiscus meedeelt. Je belastingaangifte en je btw doe je met je boekhouder: zie de gids over de boekhouder.
Waar bel ik met een vraag over mijn sociaal statuut?
Naar het RSVZ, op het gratis nummer 0800 12 018. Het antwoordt elke werkdag van 8.30 tot 12 uur en van 13 tot 17 uur, op vrijdag tot 16 uur.
Verder lezen
Bronnen
- RSVZ: aansluiten bij een fonds: aansluiten vóór de start, de boete van 500€ tot 2.000€, de aanmaning van 30 dagen, wie aansluit, van fonds veranderen
- RSVZ: de lijst van de fondsen: de 9 fondsen, met naam en zetel
- RSVZ: de bedragen van de sociale bijdragen voor 2026: 890,42€, 98,51€, 1.922,16€, 17.374,08€, 75.024,54€, 110.562,42€, 5.103,05€, de bedragen voor de primostarter
- RSVZ: hoeveel bijdragen je betaalt: het netto-inkomen, voorlopige en definitieve bijdragen, de regularisatie, beheerskosten
- RSVZ: wat als je niet betaalt: de verhogingen van 3% en 7%, de kwijtschelding, de termijn van 5 jaar
- RSVZ: wat als je niet kan betalen: het afbetalingsplan, de vrijstelling van bijdragen, de termijn van 12 maanden
- RSVZ: zelfstandige in bijberoep: de drempels, de rechten, de melding binnen 15 dagen
- RSVZ: wanneer je in bijberoep bent: halftijds geteld in uren per maand, het vervangingsinkomen
- RSVZ: hoeveel je pensioen bedraagt: het minimumpensioen van 22.582,98€ per jaar voor een alleenstaande, vanaf 1 september 2026
- RSVZ: primostarter: de lagere minimumbijdrage in de eerste 4 kwartalen, de korting in het eerste kwartaal, de rechten
- RSVZ: wat is een primostarter: de 20 kwartalen, de overstap uit bijberoep
- RSVZ: overbruggingsrecht: de situaties, de voorwaarden, de bedragen, de duur, de aanvraagtermijn
- RSVZ: je bijdragen als je ziek bent: gelijkstelling wegens ziekte en de vier voorwaarden
- RSVZ: vaderschaps- en geboorteverlof: 20 dagen, de voorwaarden, de aanvraagtermijn
- RSVZ: vaderschaps- en geboorte-uitkering: het fonds betaalt ze
- RSVZ: mentaal welzijn: de taak van de fondsen
- RSVZ: wettelijke verplichtingen van zelfstandigen: aansluiten bij een ziekenfonds, wijzigingen melden
- RSVZ: hoeveel de vennootschapsbijdrage bedraagt: 399,73€ en 998,47€ voor 2025
- RSVZ: de termijn van de vennootschapsbijdrage: 31 december, de uitzondering voor vennootschappen opgericht van oktober tot december
- RSVZ: contact: het gratis nummer en de openingsuren
- Nationale Hulpkas: over het openbare fonds: onderdeel van het RSVZ, de ambtshalve aansluiting
- Nationale Hulpkas: de folder voor 2025: beheerskosten van 4,20%
- FOD Economie: aansluiting bij een fonds: de vrije keuze, bijberoep, de vennootschap binnen 3 maanden, het vervalbericht
- FOD Economie: aansluiting bij een ziekenfonds: het attest van het fonds
- FOD Economie: de stappen bij een ondernemingsloket: het verbonden fonds, het tarief van de extra diensten
- FOD Economie: zelfstandigen in België: 1.327.994 aangeslotenen eind 2025
- Vlaanderen: wie geen beroepskaart nodig heeft: onderdanen van de Europese Economische Ruimte en Zwitserland
- VLAIO: voorwaarden om te starten in bijberoep: minstens 235 uren per kwartaal
- Algemeen reglement van 19 december 1967: artikel 6 (de verklaring en het attest, 6 maanden), artikel 8 (de stopzetting melden binnen 15 dagen), artikel 9 (de aanmaning van 30 dagen), artikel 10 (van fonds veranderen)