Geschreven door Dan Gabriel Miclos, DG Advisory · Geverifieerd: 7 oktober 2026 · 8 min leestijd
Een ziekenfonds (mutualiteit) is de vereniging zonder winstoogmerk die je medische kosten in België gedeeltelijk terugbetaalt. Om daar recht op te hebben, sluit je bij een ziekenfonds aan, zegt het RIZIV. De verplichte verzekering is overal dezelfde. Daarnaast betaal je lidgeld, en de extra voordelen verschillen per ziekenfonds.
| Jouw situatie | Hoe je verzekerd bent | Wat je betaalt (bedragen 2026) |
|---|---|---|
| Je werkt als werknemer | Je sluit zelf aan als gerechtigde, bij het ziekenfonds van je keuze | Sociale bijdragen op je loon, plus lidgeld |
| Je werkt als zelfstandige | Je sluit aan als gerechtigde. De verzekering loopt via de bijdragen aan je sociaal verzekeringsfonds | Sociale bijdragen, plus lidgeld |
| Partner of kind zonder eigen recht | Persoon ten laste, op basis van de rechten van de gerechtigde | Geen eigen bijdrage |
| Student in het hoger onderwijs | Met het attest van je onderwijsinstelling, als student | 78,93€ per kwartaal, als je als student gerechtigde aansluit |
| Ingeschreven bij de gemeente, zonder werk en zonder ander recht | Gerechtigde met persoonlijke bijdrage | 931,12€ per kwartaal, minder bij een laag inkomen |
| Tijdelijk gestuurd door een Roemeense werkgever | Je blijft verzekerd in Roemenië, met het A1-formulier | Niets in België |
Het ziekenfonds betaalt de tegemoetkoming van de verplichte verzekering in je kosten bij de arts, de apotheek en in het ziekenhuis. Het betaalt ook je uitkering bij arbeidsongeschiktheid. Hetzelfde geldt voor moederschapsrust, geboorteverlof en adoptieverlof. Dat alles valt onder de verplichte verzekering, die bij alle ziekenfondsen identiek is. Je betaalt lidgeld; het bedrag hoor je van je ziekenfonds. Bij de HZIV betaal je geen lidgeld. Daarmee krijg je de aanvullende verzekering: extra diensten en voordelen. De extra voordelen verschillen per ziekenfonds. Je vergelijkt ze zelf op hun websites.
De ziekenfondsen zijn gegroepeerd in vijf landsbonden. Uit de officiële RIZIV-lijst zijn dit de ziekenfondsen in Vlaanderen:
Persoon ten laste betekent dat iemand uit je gezin via jou verzekerd is en zelf geen bijdrage betaalt. Het RIZIV noemt vier categorieën: je echtgeno(o)t(e), je samenwonende partner, je kind jonger dan 25 jaar en je (groot)ouders. Er zijn drie voorwaarden. Het eigen beroeps- of vervangingsinkomen blijft onder de grens: 3.193,10€ per kwartaal (2e kwartaal 2026, het laatste bedrag dat het RIZIV publiceert). De persoon heeft nog geen eigen recht op zorg zonder bijdrage, zoals gepensioneerden of werklozen. En hij of zij woont bij jou. De inkomensgrens geldt niet voor kinderen. Ook de samenwoonvoorwaarde geldt niet voor een kind ten laste van zijn ouder. De inschrijving gebeurt niet automatisch. Jij, als gerechtigde, vraagt het formulier aan bij je ziekenfonds. Je stuurt het terug met een verklaring op erewoord over het inkomen en de gevraagde bewijzen. Begint die persoon een job, dan hoort het ziekenfonds dat via DIMONA en nodigt het hem of haar uit om als gerechtigde aan te sluiten.
Betaal je geen sociale bijdragen op een arbeidsinkomen, dan heb je alleen recht op zorg met een persoonlijke bijdrage. Het ziekenfonds int die bijdrage. De RIZIV-bedragen van 2026, voor wie in het Rijksregister is ingeschreven:
| Je jaarinkomen | Bijdrage per kwartaal (2026) |
|---|---|
| 46.716,82€ of meer | 931,12€ |
| Onder 46.716,82€ (grens geldig vanaf 1 september 2026) | 465,55€ |
| Onder de grens voor de verhoogde tegemoetkoming | 78,93€ |
| Onder het bestaansminimum | 0€ |
| Je hebt al de verhoogde tegemoetkoming | 0€ |
De verhoogde tegemoetkoming maakt je kosten bij de arts en de apotheek lager. In sommige gevallen krijg je ze automatisch; anders vraag je ze aan bij je ziekenfonds, met je laatste aanslagbiljet.
Gedetacheerd betekent dat je Roemeense werkgever je tijdelijk naar België stuurt om te werken. Volgens het EU-portaal Your Europe blijf je verzekerd in het land waar je gewoonlijk werkt. Je schrijft je niet in bij de Belgische sociale zekerheid. Je werkgever vraagt voor jou het A1-formulier (Portable Document A1) aan bij de Roemeense verzekeringsinstelling. Duurt de detachering langer dan twee jaar, dan stap je over naar het Belgische stelsel of vraagt je werkgever een verlenging van het formulier. Welk document je hier bij de arts nodig hebt, konden we niet bij een officiële bron bevestigen. Vraag het aan je Roemeense verzekeringsinstelling voor je vertrekt.
Je kunt op elk moment een overstap naar een ander ziekenfonds aanvragen. Je contacteert je nieuwe ziekenfonds en dat start de procedure met het formulier individuele mutatie. De overstap gaat in bij het begin van het volgende kwartaal: 1 januari, 1 april, 1 juli of 1 oktober, schrijft VRT NWS. Elk ziekenfonds heeft zijn eigen deadline voor aanvragen, dus vraag die vooraf na. Tot dan blijf je verzekerd bij je oude ziekenfonds.
De verplichte verzekering betaal je via je sociale bijdragen. Je betaalt ook lidgeld; het bedrag hoor je van je ziekenfonds. Bij de HZIV betaal je geen lidgeld.
Ja. De verplichte verzekering is overal dezelfde, alleen de aanvullende verzekering verschilt.
Ja, als je haar inschrijft als persoon ten laste en ze aan drie voorwaarden voldoet. Ze woont bij je en heeft geen eigen recht op zorg. Haar inkomen blijft onder 3.193,10€ per kwartaal (2e kwartaal 2026, het laatste bedrag dat het RIZIV publiceert). Je vraagt het formulier aan bij je ziekenfonds.
Een kind jonger dan 25 jaar kan ten laste zijn van een ouder, een grootouder of de volwassene die voor het kind zorgt. De inkomensgrens geldt niet voor kinderen.
Nee. Je blijft in Roemenië verzekerd zolang je A1 geldig is, volgens de EU-regel.
Niet meteen: wie in 2024 of 2025 een werkloosheidsuitkering kreeg, heeft recht op terugbetaling in respectievelijk 2026 en 2027, zegt het RIZIV. Je ziekenfonds contacteert je als er iets moet veranderen.
Je kunt de verhoogde tegemoetkoming aanvragen bij je ziekenfonds. Krijg je drie maanden een leefloon van het OCMW, dan krijg je ze automatisch.