Geschreven door Dan Gabriel Miclos, DG Advisory · Geverifieerd: 7 oktober 2026 · 17 min leestijd
De rechtsvorm is de manier waarop je zaak juridisch bestaat: op je eigen naam of als een vennootschap die los van jou staat. De meeste starters kiezen tussen twee vormen. Een eenmanszaak start je snel en zonder notaris, maar je staat in met je hele vermogen. Een BV (besloten vennootschap, een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid) scheidt je vermogen van dat van de zaak. Daar staan een notaris, een financieel plan en meer jaarlijkse verplichtingen tegenover.
| Wat je vergelijkt | Eenmanszaak | BV |
|---|---|---|
| Wie de zaak is | Jij, als natuurlijke persoon | Een rechtspersoon die los van jou staat |
| Hoe je start | Je schrijft je in de KBO in, bij een ondernemingsloket | Akte bij de notaris, daarna de KBO |
| Startkapitaal | De wet vraagt er geen | Geen minimum, wel een aanvangsvermogen dat toereikend is voor de activiteit |
| Financieel plan | Nee | Ja, over minstens 2 jaar, afgegeven aan de notaris |
| Aansprakelijkheid | Met je hele vermogen, nu en in de toekomst | Beperkt tot wat je inbracht, met uitzonderingen |
| Belasting op de winst | Personenbelasting, van 25% tot 50%, per schijf | Vennootschapsbelasting, 25% |
| Boekhouding | Vereenvoudigd, onder 500.000€ omzet per jaar | Dubbel, met een jaarrekening die je neerlegt bij de Nationale Bank |
| UBO-register | Nee | Ja, binnen 30 dagen na de oprichting |
| Jaarlijkse bijdrage van de vennootschap | Nee | Ja, de vennootschapsbijdrage |
Elke rij wordt hieronder uitgelegd. De keuze heeft fiscale gevolgen: check het met je boekhouder voor je iets tekent.
Een eenmanszaak is de vorm waarin je als natuurlijke persoon voor eigen rekening werkt, zonder vennootschap tussen jou en je klanten. De FOD Economie noemt het de eenvoudigste manier om als zelfstandige te werken.
Je start bij een ondernemingsloket. Het schrijft je in de KBO in (Kruispuntbank van Ondernemingen, het Belgische ondernemingsregister). Je krijgt een ondernemingsnummer, waarmee je factureert en met de overheid communiceert. Begin 2026 kost de inschrijving 111,50€ voor één vestigingseenheid. De stappen staan in de gids Inschrijving in de KBO.
Uiterlijk op de dag waarop je begint, sluit je aan bij een sociaal verzekeringsfonds. Zonder aansluiting riskeer je een administratieve boete van 500€ tot 2.000€, schrijft het RSVZ, het instituut voor de sociale verzekeringen van zelfstandigen. Hoe je een fonds kiest: zie de gids Sociaal verzekeringsfonds: aansluiten en bijdragen.
Het zware punt is de aansprakelijkheid. Het vermogen van de zaak en je eigen vermogen zijn één geheel. Lees het deel over aansprakelijkheid voor je kiest.
Een BV is een vennootschap met eigen rechtspersoonlijkheid: ze heeft haar eigen vermogen, rechten en schulden. De FOD Economie beschrijft ze als de meest geschikte vorm voor een klein of middelgroot bedrijf.
Wie een BV bestuurt, heet bestuurder. Heb je een mandaat in een vennootschap, dan vermoedt de wet dat je zelfstandige bent. Je sluit dus aan bij een sociaal verzekeringsfonds en je betaalt sociale bijdragen op je inkomen. Je kan het vermoeden weerleggen als je mandaat onbezoldigd is, in de statuten of door een beslissing van het bestuursorgaan, en in de feiten.
Ook de vennootschap sluit aan bij een fonds. Ze heeft uiterlijk 3 maanden vanaf de dag waarop ze rechtspersoonlijkheid krijgt.
De oprichting van een BV loopt via de notaris, de griffie en de KBO. De stappen komen van de FOD Economie en uit het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV).
Artikel 5:4 van het WVV zegt wat het financieel plan minstens bevat.
De bijzondere rekening heeft haar eigen regels, in artikel 5:9 van het WVV. De bank moet een kredietinstelling uit de Europese Economische Ruimte zijn. De vennootschap kan pas over het geld beschikken nadat de notaris de bank heeft gemeld dat de akte verleden is. Is de vennootschap niet opgericht binnen één maand na de opening van de rekening, dan krijg je het geld op verzoek terug. Meer in de gids Zakelijke bankrekening.
Wat kost de oprichting? Het ereloon van de notaris hangt af van de complexiteit van de akte, dus vraag een offerte. De publicatie in het Belgisch Staatsblad kost 286,17€ inclusief btw voor een oprichtingsakte die elektronisch wordt neergelegd. Op papier kost ze 354,41€. De tarieven gelden vanaf 1 maart 2026. Daar komen de registratierechten op de akte en de inschrijving bij het ondernemingsloket bij.
De aansprakelijkheid bepaalt uit welk vermogen de schulden van de zaak betaald worden, als de zaak ze zelf niet meer kan betalen. Hier zit het grootste verschil tussen de twee vormen.
Bij een eenmanszaak zijn je privévermogen en het vermogen van de zaak niet gescheiden. Je staat in met alles wat je hebt: roerende en onroerende goederen, tegenwoordige en toekomstige. Ook het vermogen van je partner kan aangesproken worden, tenzij een huwelijkscontract het anders regelt.
Je woning kan je beschermen. Bij de notaris leg je een verklaring van onbeslagbaarheid af.
Bij een BV zijn het vermogen van de vennootschap en jouw vermogen gescheiden. De schuldeisers van de vennootschap kunnen in principe niet aan je eigen goederen. Er is één uitzondering die je best kent voor je tekent. Gaat de vennootschap failliet binnen de eerste 3 jaar, dan kunnen de oprichters aansprakelijk zijn voor haar schulden. Dat gebeurt als het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend was voor 2 jaar normale activiteit. De rechter bepaalt hoeveel de oprichters betalen, en de notaris bezorgt hem het financieel plan (artikel 5:16 van het WVV). Het financieel plan is dus je bewijs dat je met genoeg gestart bent.
Als bestuurder ben je ook aansprakelijk voor fouten in het bestuur van de vennootschap (artikel 2:56 van het WVV). De wet legt een plafond op, dat begint bij 125.000€ voor de kleinste vennootschappen. Het plafond geldt niet bij zware fout, bij bedrog of bij een lichte fout die gewoonlijk voorkomt (artikel 2:57). Het geldt ook niet als je hoofdelijk aansprakelijk bent voor niet-betaalde bedrijfsvoorheffing, btw of sociale bijdragen. Bestuurders zijn ook hoofdelijk aansprakelijk voor de jaarlijkse bijdrage van de vennootschap, met verhogingen en kosten.
De winst van een eenmanszaak is jouw inkomen. Je geeft ze aan in de personenbelasting en je betaalt progressief, per schijf. De FOD Financiën geeft de schijven voor de inkomsten van 2026.
| Schijf van het belastbaar inkomen (inkomsten 2026) | Tarief |
|---|---|
| Van 0€ tot 16.720€ | 25% |
| Van 16.720€ tot 29.510€ | 40% |
| Van 29.510€ tot 51.070€ | 45% |
| Boven 51.070€ | 50% |
De eerste 11.180€ van je belastbaar inkomen is vrijgesteld: dat is het basisbedrag van de belastingvrije som voor de inkomsten van 2026. Naast de belasting betaal je sociale bijdragen. Voor een zelfstandige in hoofdberoep geeft het RSVZ een tarief van 20,5% op het beroepsinkomen, tot 75.024,54€. Het beroepsinkomen is wat overblijft nadat je je beroepskosten hebt afgetrokken. De minima en de regels voor een bijberoep staan in de gidsen Zelfstandige of werknemer en Zelfstandige in bijberoep.
Een BV betaalt vennootschapsbelasting op haar winst. Het tarief bedraagt 25%. VLAIO, het Vlaamse agentschap voor ondernemers, voegt een verlaagd tarief van 20% toe op de eerste schijf van 100.000€, alleen onder bepaalde voorwaarden. Die voorwaarden check je met je boekhouder, op jouw cijfers.
Het geld van de vennootschap is niet jouw geld. Om het bij jou te krijgen, betaalt de vennootschap je een bestuurdersbezoldiging of een dividend. De bezoldiging wordt bij jou belast, in de personenbelasting, en je betaalt er sociale bijdragen op. Op een dividend houdt de vennootschap roerende voorheffing in. Het basistarief is 30%, en voor sommige inkomsten gelden verlaagde tarieven. Een dividend mag alleen uitgekeerd worden als de vennootschap twee tests uit het WVV doorstaat. Het nettoactief moet positief blijven, en de vennootschap moet haar schulden in de volgende 12 maanden kunnen betalen (artikelen 5:142 en 5:143).
Een BV betaalt elk jaar ook de vennootschapsbijdrage, via haar sociaal verzekeringsfonds. Het RSVZ publiceert de bedragen voor 2025: 399,73€ als het balanstotaal van 2023 onder 858.605,72€ lag en 998,47€ boven die grens. Het bedrag voor 2026 krijg je van je fonds. De vervaldag is 31 december. Een vennootschap die in oktober, november of december is opgericht, betaalt uiterlijk op de laatste dag van de derde maand na de oprichting. Ook in het jaar van oprichting betaal je de volledige bijdrage. Te laat betalen kost 1% per maand.
Een startende vennootschap kan de eerste 3 jaar vrijstelling van de vennootschapsbijdrage vragen. Het RSVZ stelt drie voorwaarden. De vennootschap is geen nv. Ze is in de KBO ingeschreven als inschrijvingsplichtige onderneming. De bestuurders en de meerderheid van de werkende vennoten waren in de 40 kwartalen vóór de oprichting hoogstens 12 kwartalen zelfstandige. Kwartalen in bijberoep of als helper tellen mee.
Welke vorm goedkoper uitkomt, hangt af van je winst en van wat je uit de zaak haalt. De FOD Economie schrijft dat de vennootschapsbelasting interessanter wordt als de winst groot is. De berekening maak je op jouw cijfers: check het met je boekhouder.
Een BV heeft jaarlijkse verplichtingen die een eenmanszaak niet heeft. Hou er rekening mee als je de kosten vergelijkt.
Leg je de jaarrekening meer dan één maand na de termijn van 7 maanden neer, dan betaal je een extra bijdrage (artikel 3:13 van het WVV).
Het UBO-register is het register van de uiteindelijke begunstigden: de natuurlijke personen die de vennootschap bezitten of er direct of indirect controle over hebben. De FOD Financiën vraagt de registratie binnen 30 dagen na de oprichting. De bestuurder doet de registratie en kan ze delegeren aan een werknemer of aan de boekhouder. De FOD Economie kondigt boetes van 250€ tot 50.000€ aan en, in sommige gevallen, de schrapping uit de KBO.
Ook stoppen kost geld. De stopzetting en de vereffening van een vennootschap brengen kosten mee. Wie je boekhouding doet en hoe je offertes vraagt: zie de gids De boekhouder.
Naast de eenmanszaak en de BV kent de Belgische wet nog enkele vennootschapsvormen. Bij een start kom je ze zelden tegen.
| Vorm | Oprichters | Kapitaal | Akte | Aansprakelijkheid |
|---|---|---|---|---|
| NV (naamloze vennootschap) | Eén volstaat | Minstens 61.500€ | Bij de notaris | Beperkt tot de inbreng |
| CV (coöperatieve vennootschap) | Minstens 3 | Geen minimum, wel een toereikend aanvangsvermogen | Bij de notaris | Beperkt tot de inbreng |
| VOF (vennootschap onder firma) | Meerdere vennoten | Geen minimum | Onderhandse akte | Onbeperkt en hoofdelijk, voor alle vennoten |
| CommV (commanditaire vennootschap) | Minstens één beherende en één stille vennoot | Geen minimum | Onderhandse akte | Onbeperkt voor de beherende vennoten. De stille vennoot is aansprakelijk tot zijn inbreng, tenzij hij de vennootschap mee bestuurde |
| Maatschap (zonder rechtspersoonlijkheid) | Minstens 2 | Geen minimum | Schriftelijke of mondelinge overeenkomst | Onbeperkt |
Ook een maatschap schrijft zich in de KBO in, bij een ondernemingsloket, voor ze met haar activiteit begint. Een vzw (vereniging zonder winstoogmerk) is geen vorm voor een zaak waarvan je leeft: ze mag geen winst uitkeren aan haar leden.
De keuze van de vorm vertrekt van het risico van je activiteit en van je plannen. De FOD Economie geeft de lijst van wat je afweegt.
Dezelfde FOD Economie wijst in vier situaties naar een vennootschap.
Is geen van die situaties de jouwe, dan blijft de eenmanszaak de eenvoudige weg. Je kan later naar een BV overstappen. Zet eerst de cijfers op papier en check het met je boekhouder.
De overstap van een eenmanszaak naar een BV betekent dat je een nieuwe vennootschap opricht, met de stappen hierboven. De BV krijgt haar eigen ondernemingsnummer. Breng je goederen uit je vroegere activiteit in, dan heb je het verslag van een bedrijfsrevisor nodig. Wijzigingen in de KBO meld je binnen één maand, bij het ondernemingsloket of, in sommige gevallen, gratis in de toepassing My Enterprise. De overstap heeft fiscale gevolgen: doe hem met de notaris en check het met je boekhouder.
Als Roemeens staatsburger heb je geen beroepskaart nodig. De FOD Economie vraagt ze alleen aan wie geen onderdaan is van de Europese Economische Ruimte of Zwitserland.
Heb je al een zaak in Roemenië? Je kan ze op drie manieren naar België brengen, schrijft de FOD Economie.
Wat je kiest, bepaalt waar je belasting en bijdragen betaalt. Vraag het aan een boekhouder in België en aan die in Roemenië.
Ja. Eén oprichter volstaat, een natuurlijke persoon of een vennootschap. De notaris blijft verplicht.
De wet legt geen bedrag vast. Ze vraagt een aanvangsvermogen dat toereikend is voor je activiteit, verantwoord in het financieel plan over minstens 2 jaar. Bij een NV is het minimum 61.500€.
Niet in elke situatie. Als oprichter kan je aansprakelijk zijn als de vennootschap binnen de eerste 3 jaar failliet gaat en met een kennelijk ontoereikend vermogen gestart is. Als bestuurder ben je aansprakelijk voor bestuursfouten.
Ja, je staat in met je hele vermogen. Je hoofdverblijfplaats kan je beschermen met een verklaring van onbeslagbaarheid, bij de notaris. Ze dekt alleen beroepsschulden die na de verklaring ontstaan.
Ja, als je job minstens halftijds is. Het RSVZ noemt je dan zelfstandige in bijberoep. De voorwaarden en de bijdragen staan in de gids Zelfstandige in bijberoep.
Nee. De verplichting geldt alleen voor vennootschappen. Een BV registreert haar uiteindelijke begunstigden binnen 30 dagen na de oprichting.